© http://elektronikce.com ©
ana sayfa devre arsivi elektronik dersleri | bilgisayar dersleri |  bilim-teknik |  download |  soru bankası |  iletişim
 

 

GERİLİM-AKIM-DİRENÇ


Temel elektronikten önce bana kalırsa elektriğin temel kanunlarını bilmek gerekmektedir.  Bu konu ile ilgili çeşitli kitapları piyasadan bulmak mümkündür. 

Önce Gerilim. Nedir bu gerilim? Şöyle açıklayalım. Bir yerde bir olay olması için o anda yada daha  önceden orada o olayın sonucunu sağlayacak ana koşulların hazır  olası gerekmektedir. Örneğin bir arabanın hareket etmesi için mutlaka  benzininin olması gerekmektedir. Bir lambanın yanması için mutlaka elektrik gerekmektedir. Elektrik devrelerinde akım akması için mutlaka voltaj  gerekmektedir. Türkçe de gerilim ve voltaj aynı anlamda kullanılmaktadır. Bir gerilim kaynağı elektrik devrelerinde akım akmasını sağlar.  Gerilim kaynağını bir barajın arkasındaki su kütlesi olarak düşünülebilir. Gerilimin bir de yönü vardır. Buradaki yön sağ, sol aşağı yukarı olmayıp zamana göre (burada çok kısa zaman aralıkları düşünülmelidir)  voltaj değerinin artması, azalması, eksi olması, artı olmasıdır. Yani zamana göre değişken olmasıdır. Bir gerilim kaynağının ürettiği  gerilim böyle değişkense ona (AC) alternatif gerilim kaynağı denir. Örneğin evlerimizdeki prizlerden sağladığımız elektrik alternatif elektriktir.  Bir gerilim kaynağının ürettiği gerilim zamana göre değişmiyorsa buna da (DC) doğru gerilim kaynağı denir.  Örnek olarak pilleri, aküleri düşünebilirsiniz. 

Akım, adından da anlaşılacağı gibi bir hareket bildirir.  Bunu sosyal hayatta da kullanırız. Efendim trafik akmıyor. Cereyanda kaldım boynum tutuldu. Yanlış cereyandaki gençlerimizi  kurtaralım! Görüldüğü gibi akım, bir harekettir. Elektrikteki hareket,  elektronların bir yerden başka bir yere gitmeleri ile olur. Aynı gerilim  anlatımında olduğu gibi akımında değişken olanı (AC) ve doğru olanı (DC) vardır. Elektrik akımı olabilmesi için yani elektronların harekete geçebilmesi  için yukarıda da söylediğim gibi mutlaka bir gerilim şarttır.  Gerilim, bir barajın arkasındaki su ise akımda baraj çıkışındaki borulardan akan su gibidir. Akımın yönü aslında elektronların yönü olarak bilinmesine  karşın, yani elektronca zengin olan eksi uçtan artı uca akmasına karşın pratikte artı uçtan eksi uca doğru olarak aktığı kabul edilir. Bunun sebebi  formüllerde bolca eksi işareti yazmaktan kaçınmaktan başka  bir şey değildir. Bilindiği gibi matematikte, eğer bir sayının ya da  bir değişkenin önünde işaret yoksa o artı değer taşır.  Aşağıdaki şekilde her iki akım yönü de gösterilmiştir. 
 

 

Peki Direnç nedir? Şimdi aklınıza şöyle bir şey gelmesini beklerim.  Baraj çıkışındaki boru çapı büyükse fazla su akacak. Küçükse az su akacak.  Burada borunun çapı suya karşı gösterdiği direnci belirlemektedir.  Elektrikte de benzer şekilde direnç yüksekse az akım akacak,  direnç az ise da fazla akım akacaktır. 

Gerilim, akım ve direnç elektrikte sembollerle tanımlanmaktadır.  Gerilim için V, Akım için I ve Direnç içinde R kullanılmaktadır.  Birimleri ise Gerilim için (V) Volt, Akım için (A) Amper ve Direnç için  ise ohm yada W sembolü kullanılmaktadır. 

 
                
ana sayfa devre arsivi elektronik dersleri | bilgisayar dersleri |  bilim-teknik |  download |  soru bankası |  iletişim